Các Loại Ngọc Trai (Pearl types)

Các Loại Ngọc Trai (Pearl types)

Ngọc trai thiên nhiên (Natural pearls) là rất quý hiếm, chủ yếu được bán cho những nhà sưu tập và hiếm khi được dùng làm đồ trang sức. Ngọc trai trên thị trường được cung cấp từ các trang trại nuôi cấy ngọc trai. Ngọc trai nuôi (Cultured pearls) gồm hai loại:

Ngọc Trai Nuôi Nước Mặn (Saltwater cultured pearls) Gồm:

Ngọc Trai South Sea

Được nuôi cấy từ giống trai Pinctada maxima – giống trai lớn nhất thế giới – tập trung ở vùng biển Nam Thái Bình Dương. Gồm hai loại chính là ngọc trai giống P. maxima mép trắng bạc tạo ra ngọc trai màu trắng – White South Sea Pearl, chủ yếu được nuôi cấy ở phía Bắc Australia và ngọc trai giống P. maxima mép vàng tạo ra ngọc trai màu vàng – Golden South Sea Pearl, chủ yếu được nuôi cấy tại các quần đảo của Philippine, Indonesia và Myanmar.

Ngọc trai South Sea nổi tiếng vì có một số đặc điểm riêng biệt so với các loại ngọc trai nước mặn khác:

  • Màu sắc: trắng, kem, bạc, vàng.
  • Kích thước lớn nhất trong tất cả các loại trai, kích thước trung bình 13 mm, kích thước có thể dao động từ 9 mm đến 23 mm. Từ 15 mm trở lên đã là hiếm gặp và có giá rất cao.
  • Hình dạng ngọc trai South Sea có độ tròn hoàn hảo nên rất hiếm và có giá trị cao. Tuy nhiên đa phần chúng thường hơi méo mó. Trung bình 100 con trai P. maxima chỉ thu khoảng 30 viên ngọc có thể sử dụng (10 – 30% có dạng gần tròn và tròn; trong đó có duy nhất 1 đến 2 viên không tì vết).
  • Ánh kim rực rỡ.
  • Lớp xà cừ rất dày, từ 2 – 6 mm (so với 0,35 – 0,7 mm của ngọc trai Akoya).
  • Độ bóng sáng cao.
  • Xử lý thường gặp: 99% ngọc trai South Sea là không qua xử lý trừ việc được rửa sạch và đánh bóng nhẹ sau khi được thu hoạch.

Ngọc trai South Sea với ánh vàng kim đặc biệt và kích thước ngọc rất lớn, từ 7 – 16 mm.

  • Thời gian nuôi cấy ngọc trai South Sea tối thiểu 2 năm, trung bình từ 3 – 4 năm để cho ra đời một viên ngọc đẹp và đủ chuẩn.
  • Tại Việt Nam được ghi nhận một viên ngọc South Sea lớn nhất thu hoạch được vào năm 1998 đảo Phú Quốc với kích thước 19,2 mm, tròn đều, viên ngọc này ngay sau đó được một thương gia người Nhật tìm đến tận nơi mua lại với giá 25.000 USD.

Giống trai Pinctada maxima mép vàng tạo ngọc South Sea ánh vàng kim rực rỡ.

Kỹ thuật lấy ngọc South Sea.

Ngọc Trai Akoya

Là loại ngọc trai đầu tiên trên thế giới được tạo ngọc bằng phương pháp nuôi cấy. Từ hơn một thế kỷ trước ông tổ ngọc Mikimoto đã nuôi và tạo ngọc thành công Akoya với gam màu sáng đa dạng. Hơn 100 năm qua, ngọc trai Akoya luôn nổi tiếng với bề ngoài sáng bóng, độ phản xạ ánh sáng cao, bề mặt ngọc óng ánh mềm mại. Được nuôi cấy từ giống trai Pinctada fucata martensii, còn gọi là trai Akoya. Khác với ngọc trai Tahiti và South Sea, ngọc Akoya được nuôi phổ biến trong đầm nước cạn.

Ngọc trai Akoya được nuôi chủ yếu ở vùng biển Nhật Bản và Trung Quốc, một số nơi ở Việt Nam, Thái Lan và Australia.

  • Kích cỡ: Akoya là giống trai nhỏ nhất được sử dụng trong nuôi cấy ngọc trai nước mặn, vì vậy ngọc trai Akoya có kích thước nhỏ hơn, phổ biến nhất là từ 5,0 mm – 8,0 mm, cùng độ dày xà cừ tối thiểu 0,35 mm. Những viên ngọc Akoya trên 10 mm thường khá hiếm và có giá cao hơn nhiều so với ngọc South Sea cùng kích thước.
  • Màu sắc: Ngọc trai Akoya phổ biến với các màu trắng kem, trắng sữa, trắng ánh hồng, hồng cam, hồng nhạt, vàng chanh, vàng kem, đôi khi có màu đen nhưng thường là do xử lý.
  • Với hình dạng tròn đều, hình nút nên Akoya rất lý tưởng khi xâu thành chuỗi cổ truyền thống hoặc chế tác nhiều loại trang sức phổ biến và đa dạng.

Giống trai Pinctada fucata martensii tạo ngọc trai Akoya

Ngọc Trai Tahiti

Đây là loại ngọc trai quý hiếm nhất với ánh màu đen đặc trưng, hình dáng tròn đều, được nuôi cấy chủ yếu xung quanh các đảo san hô và đầm phá nước mặn của quần đảo Polynesia thuộc Pháp, quần đảo Cook, quần đảo Micronesia và thậm chí ở một số nơi, Fiji – Nhật Bản, Tonga, Samoa, New Caledonia, Panama, Thái Lan, Philippine và Vịnh California, nhưng chỉ có những loài được nuôi cấy ở Polynesia mới được gọi là ngọc trai Tahiti.

Giống trai Pinctada margaritifera “mép đen” có kích cỡ lớn giúp cho ra loại ngọc đen huyền bí nổi tiếng nhất thế giới. Ngọc trai Tahiti quý hiếm vì chỉ có một tỉ lệ nhỏ trai sau khi cấy nhân có thể tồn tại để phát triển thành ngọc, con số này hiện nay vẫn trên dưới 40%, giống trai này chỉ được nuôi tại một số vùng biển đặc thù – nơi có môi trường nước và vi sinh trong nước biển phù hợp. Quá trình nuôi cấy ngọc trai Tahiti mất khoảng 2 đến 3 năm với kỹ thuật cấy ghép phức tạp, cùng quy trình chăm sóc chặt chẽ để con trai “ngậm” xà cừ bao quanh nhân cấy.

Giống trai Pinctada margaritifera “mép đen” cho ra loại ngọc đen Tahiti nổi tiếng thế giới.

  • Kích cỡ: kích thước tối thiểu của ngọc trai Tahiti là 7 – 8 mm, tối đa phổ biến vào khoảng 14 mm với độ dày xà cừ trung bình trên 1 mm; hiếm khi đạt đến 30 mm. Nó là một trong những loại trai nuôi có kích thước lớn nhất trong các giống ngọc trai nuôi. Tại đảo quốc Tahiti, độ dày lớp ngọc được quy định rất nghiêm ngặt, một viên ngọc đủ tiêu chuẩn xuất khẩu phải đạt độ dày ngọc tối thiểu 0,8 mm.
  • Màu sắc: chúng nổi tiếng với màu đen huyền bí hơi phớt lục. Ngoài ra còn có màu xám lông bồ câu, đến xám đậm, nâu phớt xanh, phớt lục, phớt tím,…

Kích cỡ ngọc Tahiti từ 8 – 14 mm với màu đen ánh lục, ánh tím, xám ánh chì, ánh bạc.

  • Xử lý phổ biến: 99% ngọc trai Tahiti đen nuôi cấy tự nhiên là không qua xử lý ngoại trừ việc rửa và đánh bóng nhẹ nhàng sau khi thu hoạch.
  • Hình dạng: Ngọc trai Tahiti có độ tròn hoàn hảo nhất thì rất hiếm và rất giá trị. Đa số chúng có dạng hơi méo mó đến méo mó.

Ngọc Trai Keshi

Ngọc Keshi là sản phẩm phụ của ngọc South Sea và ngọc trai nước ngọt. Trong quá trình nuôi cấy, một vật nhỏ rơi vào bên trong con trai và dần bao bọc bởi lớp xà cừ, hình thành ngọc trai Keshi. Hoặc được tạo thành từ việc cấy nhân hạt dạng tiền xu trong ngọc trai nước ngọt.

  • Kích thước viên ngọc: có kích thước rất nhỏ.
  • Màu sắc: trắng, sâm banh, màu vàng, kem, đen, màu xám, xám bạc, trắng, kem, tím, cam.
  • Hình dạng: nhiều hình dạng méo mó hoặc thuôn dài bất thường hoặc hình bầu dục.
  • Độ bóng trung bình.

Ngọc Trai Mabe – Blister Pearls

Không giống với các loại ngọc trai khác, ngọc trai Mabe hay còn gọi là Blister pearl – ngọc trai không hoàn chỉnh – được nuôi ở lớp vỏ bên trong của con trai mà không phải bên trong cơ thể con trai. Ngoài ra, người ta cũng có thể lấy ngọc bằng cách cấy một vài nhân hình bán cầu trên cả hai bên vỏ của con trai trong cùng một thời gian.

  • Kích thước: từ 8 – 24 mm.
  • Màu sắc: trắng bạc, trắng hồng.

  • Hình dạng: nghệ nhân nuôi ngọc thường cấy một hạt nhân có hình dạng khác nhau vào con trai để tạo hình cho Mabe. Ví dụ như hình bán cầu, bầu dục, vuông, trái lê, trái tim, giọt nước, …
  • Độ bóng: từ cao đến thấp.
  • Bề mặt: từ hoàn thiện đến có tỳ vết.
  • Thời gian nuôi cấy: từ 2 năm trở lên, nhân cấy được bao phủ bởi một lớp xà cừ mỏng. Qua thời gian, nhân cấy càng được bồi thêm nhiều lớp xà cừ, kết dính với lớp xà cừ của vỏ trai, tạo thành viên ngọc trai Mabe có hình dạng rất đa dạng và lạ mắt.
  • Giá trị: thấp hơn các loại trai nuôi khác.

Ngọc Trai Nuôi Nước Ngọt (Freshwater Cultured Pearls):

Ngọc trai nuôi nước ngọt được tạo thành từ loài trai Hyriopsis cumingii và Hyriopsis schlegelii và một số loài hai mảnh sống ở ao, hồ, sông và những nơi nước ngọt khác. Chúng được nuôi cấy chủ yếu tại Trung Quốc (99%), ít hơn là ở Mỹ, Australia, Ấn Độ, Nhật Bản.

Những viên ngọc trai nuôi nước ngọt dạng tròn, màu tự nhiên chất lượng cao (6,5 – 7,5 mm) này chỉ được nuôi bằng cấy mô mềm. Chúng đã không được xử lý dưới bất kỳ hình thức nào. Hình chụp bởi Kevin Schumacher từ sản phẩm thuộc PearlParadise.com.

Loại ngọc trai này trước đây được tiếp thị dưới dạng chất lượng thấp hơn và là loại thay thế rẻ tiền cho ngọc trai Akoya. Tuy nhiên ngọc trai nước ngọt giờ đây đã trở thành đối thủ của ngọc trai Akoya cả về chất lượng và giá trị. Kể từ những năm 90, một loại ngọc trai nước ngọt tròn và láng bóng mới đã xuất hiện, tạo cho người mua nhiều lựa chọn về kích thước, hình dạng và màu sắc. 

  • Kích cỡ: Ngọc trai nước ngọt dao động từ 2,0 mm đến 15,0 mm. Chúng có phạm vi kích thước dao động rộng nhất so với các ngọc trai khác.
  • Màu sắc: trắng hoặc kem, tím nhạt, hồng nhạt, cam nhạt, đôi khi thấy có màu đen nhưng thường là do xử lý.
  • Hình dạng: hầu hết chúng có dạng tròn, gần tròn là phổ biến, ngoài ra còn có rất nhiều hình dạng khác nữa như hạt gạo, oval, khoai tây, giọt nước, dạng méo mó, tự do, …
  • Độ bóng từ cao đến thấp, kém hơn khi so sánh với ngọc trai Akoya và các loại ngọc nước mặn khác.
  • Thời gian nuôi cấy ngọc từ 18 đến 24 tháng (dưới 2 năm)
  • Có thể cấy từ 10 – 20 nhân mô mểm kích thước nhỏ (~ 1 mm) vào một bên, phía trong con trai. Hiện tại một con trai có thể sản xuất được 24 – 32 hạt ngọc trai một lần thu hoạch. Trong suốt vòng đời của mình, trai nước ngọt có thể được cấy phôi nhiều lần.
  • Các xử lý thường gặp: Ngọc trai nước ngọt tẩm màu đen thường được gọi là màu lông công Peacock do màu xanh-tím và tím của chúng. Các màu ngọc trai nước ngọt nhuộm khác bao gồm màu đỏ, vàng, xanh, tím, xanh dương và hồng.

Phân Biệt Ngọc Trai Nước Mặn Và Nước Ngọt

Màu sắc:  Ngọc trai nước mặn có màu sắc và kích thước vượt trội so với ngọc trai nước ngọt. Ngọc trai nước ngọt có gam màu sáng, hình dáng không tròn. Nên sau khi khai thác, ngọc trai nước ngọt được xử lý màu, hình dáng trước khi được đưa ra thị trường. Đôi khi những viên ngọc trai nước ngọt sau khi xử lý lại có màu sắc và hình dáng bắt mắt hơn ngọc trai nước mặn.

Độ cứng:  Nói chung, ngọc trai nước ngọt nuôi cấy bằng nhân mô mềm sẽ bền hơn, vì chúng có lớp xà cừ dày hơn nhiều so với ngọc trai nước mặn. Tuy nhiên nếu là trai nước ngọt nuôi cấy bằng nhân hạt thì tương tự như trai nước mặn.

Độ dày của lớp xà cừ:  Ngọc trai nước mặn và nước ngọt nuôi cấy nhân hạt sẽ có lớp xà cừ từ 0,35 đến 6 mm. Ngọc trai nước ngọt nuôi cấy nhân mô mềm gần như hoàn toàn là xà cừ.

Độ sáng bóng, ánh ngọc: Ngọc trai nước mặn có độ sáng bóng vượt trội so với ngọc trai nước ngọt. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, đã có những cải tiến trong kỹ thuật canh tác và hiện nay có những viên ngọc trai nước ngọt có độ sáng bóng tương đương với ngọc trai nước mặn.

Giá bán: Ngọc trai nước mặn có giá cao nhiều so với ngọc trai nước ngọt, do chúng sở hữu vẻ đẹp vượt trội và độ quý hiếm. Một lý do khác là do số lượng phong phú của trai nước ngọt (một con có thể tạo ra 50 viên ngọt trong một lần cấy).

Bảng so sánh giữa ngọc trai nước ngọt và nước mặn

 

Ngọc trai nước ngọt

Ngọc trai nước mặn

Môi trường nước

Nước ngọt

Nước mặn

Nơi sống

Ao, hồ, sông, suối

Biển, đại dương

Loài thân mềm

Trai

Hào

Hình dạng

Tròn, oval, méo mó, giọt và nhiều hình dạng khác nữa.

Tròn, oval, méo mó, giọt và nhiều hình dạng khác nữa.

Giá

Đa số thấp hơn ngọc trai nước mặn.

Cao hơn ngọc trai nước ngọt, do kích cỡ lớn hơn và ánh sáng bóng hơn.

Màu sắc

Trắng, kem, hồng, tím và vàng đồng,….

Kem, trắng, vàng, đen,….

Số lượng ngọc trong một lần thu hoạch từ một con trai

Có thể lên đến 50 viên.

Có thể từ 1 đến 3 viên

Thời gian nuôi

Dưới 2 năm. Gần đây 3 – 6 năm

Từ 6 đến 18 tháng hoặc hơn

Lớp xà cừ

Dày hơn so với ngọc trai nước mặn. Tương đương hoặc mỏng với loại cấy nhân hạt.

Mỏng hơn ngọc trai nước ngọt (so với nhân mô mềm). Tương đương với loại cấy nhân hạt.

Ánh

Thấp hơn hoặc tương đương ánh của ngọc trai nước mặn.

Cao hơn hoặc bằng so với ngọc trai nước ngọt.

Kích thước

Thường dưới 7 mm

Có thể trên 7 mm hoặc lớn hơn nhiều nữa.